Page content

In gesprek met Wibe Veenbaas

article content

In gesprek met Wibe Veenbaas

“Het leven vouwt zich in de loop van het leven open.”

Wibe Veenbaas, medeoprichter van Phoenix Opleidingen, is een ervaren opleider, supervisor en therapeut. Wibe voelt zich thuis in de wereld van de mystiek. Hij heeft gewerkt met duizenden mensen en is een graag geziene spreker. Wibe blijft zichzelf. En mede daardoor is hij een inspirerend voorbeeld voor veel mensen en begeleiders.

In het oude, prachtige stadscentrum van Utrecht zwaait de deur van één van de panden open. In de deuropening staat een vitaal ogende, slanke man met grijs haar van rond de zestig. Een zwarte viervoeter staat er rustig naast. De trap is belegd met zacht tapijt, Wibe loopt door een keuken en vervolgens door een lange gang naar zijn kamer. De kamer is ruim, licht en twee wanden staan vol met boeken.

Wibe, opgegroeid in het dorpje Hilaard en Fries in hart en nieren,  verliet op 19-jarige leeftijd Friesland. Geïnspireerd door twee gymnastiekleraren besloot hij naar de Academie voor lichamelijk opvoeding  in Arnhem te gaan. Nu gaat hij niet meer terug. “Ik ben van mijn kruin tot mijn tenen Fries, het is maar een polsstok ver, maar ik ga niet meer terug, ik zou daar niet meer vinden wat ik ooit heb achtergelaten.” Jannie, zijn vrouw is Groningse. Zij heeft Fries geleerd. Met zijn twee broers spreekt Wibe Fries en zijn kinderen spreken ‘in hiel lyts bytsje Frysk’. “Ik vind het heel fijn om soms Fries te praten. Ook al is de taal van mijn vak meer geoefend in Nederlands.”

Als iemand jou vraagt wat jij doet, wat is dan je antwoord?

“Wat ik doe? Ha! Misschien zeg ik dan wel ‘ik ben schaatser’. Nee, ik begrijp je vraag. Dan zou ik zeggen ‘in het veld van ontmoeting en relaties ben ik een ambachtsman die mensen leert om met hart en handen, met denken en voelen, met hun hele lijf, zichzelf te gebruiken om anderen te dienen hun pad te vinden’.” Dat is prachtig verwoord alleen schrijft niemand dat op de formulieren waar je je beroep moet invullen. “Daar kan ik neerzetten trainer, soms misschien ook wel verhalenverteller, een enkele keer ook wel directeur Phoenix Opleidingen.”

Phoenix Opleidingen is een begrip in opleidingsland. Hoe is dat zo gekomen?

“Jannie en ik hebben in 1989 alles opgegeven en zijn voor onszelf begonnen. Piet (Weisfelt, medeoprichter, red.) werkte nog aan de hogeschool. We gaven samen al wel opleidingen. We wilden in ontmoeting met mensen werken met het inhoudelijke contract. Ik ben altijd heel trouw geweest aan het pad van Phoenix. Ik had het niet zo groot voor ogen. Langzamerhand merk je dat het aanslaat en dat mensen enthousiast zijn. Er zijn tijden geweest dat Wibe Veenbaas veel bekender was dan Phoenix en dat verandert gelukkig. Het groter groeien van Phoenix is vooral gekomen op het moment dat ik besefte, in het ouder worden, dat als ik het kleiner houd, en dichtbij mezelf, en ik ga weg, dan is het er bijna niet meer.”

Wibe spreekt met rustige stem. Het is alsof hij alle woorden die hij spreekt eerst weegt. Zijn vader kwam getraumatiseerd uit de oorlog en werd opgenomen in een psychiatrische kliniek. Als achtjarig jochie maakte Wibe mee dat zijn vader weer thuis kwam. De ervaringen van zijn vader lieten sporen na in het leven van Wibe.

Wibe heeft altijd met veel discipline gewerkt. Investeren en bochtjes lopen, noemt hij dat, als fanatiek schaatser. Maar als je ergens goed in wilt worden, is het ook wel handig om te weten waarin. “Op een bepaalde manier wist ik het. Mijn vader was niet vanuit de ontmoeting maar vanuit de methode behandeld. Daar is hij niet beter van geworden, alleen maar angstiger. In mij had post gevat ‘het moet anders kunnen’. Maar ja. Ik leek ook sprekend op mijn vader. Het heeft tijd nodig gehad. In eerste instantie ben ik met kinderen gaan werken en stiekem leerde ik zelf mee.”

Persoonlijkheid en leiderschap

“Langzaam bewoog ik meer in de richting van het begeleiden van mensen. Nu heb ik een instituut waar ik veel mensen en leiders opleid. ‘Vele wegen kent het leven, maar van al die wegen is er één die jij te gaan hebt.’” citeert Wibe de eerste dichtregel van Dag Hammerskjöld. Op het moment dat je je persoonlijkheid wilt gebruiken om de ander te dienen is het van belang dat je je eigen instrument kunt bespelen. Dan moet je op z’n minst leerling van het leven zijn. Dingen ontvouwen zich in het leven. Persoonlijk leiderschap is per leeftijd verschillend. Natuurlijk heeft het wel te maken met basispatronen. Op een bepaald niveau verandert er niks. En op een ander niveau wel. Je bent hetzelfde en toch verandert de mens. De mens heeft ontmoeting, relatie, deelgenoten en getuigenissen nodig om te leren. Een mooie term vind ik ook altijd wel inspirerend leiderschap.” Inspiratie komt van het Latijnse woord inspirare wat inademen betekent. “In de adem. Onze adem stokt vaak als het spannend wordt. Dat je adem kan blijven stromen ook op het moment dat je onder druk staat. Ons lijf is waar onze persoonlijkheid meer en meer in gaat wonen.”

“Als ik kijk naar mijn eigen lot, dan vind ik dat ik geluk heb gehad dat ik bepaalde mensen heb ontmoet die mij als het ware hebben gezegd ‘je moet die kant eens opkijken’ en dat ze echt naar me geluisterd hebben zodat ik langzamerhand met mijn eigen verhaal naar buiten begon te komen.”

Wat wil jij toevoegen in  je vak?

“Nou kijk laat ik een voorbeeld noemen. In het boek de Maskermaker staat het hoofdstuk samen en apart.” Wibe staat op en gaat kijken hoeveel pagina’s het is. “Zeventwintig pagina’s over verwarring op de grens, samen en apart. Ik zie me nog avond aan avond oefenen, dat ik mezelf en de mensen aan het leren was hoe je kon werken met mensen met ernstige grensthematiek. Mensen die een dusdanige verwarring hadden op de externe grens en die geen toegang leken te hebben tot hun interne grens, mensen die bij wijze van spreken zich zo goed konden inleven in anderen dat ze in iedere categorie konden vallen. Door jarenlange oefening leerde ik een leeromgeving te maken, dat begeleiders met de kwaliteit van samenvallen zichzelf kunnen terugroepen, dat ze een anker in hun eigen bestaan hebben. Want dat is belangrijk. Ik ontwikkel ambacht in ontmoeting. Ik ben een ambachtsman.”

Wat is voor jou het grote levensavontuur?

“Het levensavontuur. Ja, dat gaat over leven en over avontuur. Nou, op een bepaalde manier is het avontuur van het leven om in relatie met anderen zo diep vrede met jezelf te vinden dat je het leven geniet, dat je deelgenoot bent aan het leven en dat je ook in vrede kunt sterven. En genieten en deelgenoot zijn, heeft te maken met het aannemende hart, dat mensen zich kunnen laten aanraken. Dat vraagt erom dat mensen weten wat hun wond is. Alle mensen, er is niemand uitgezonderd, alle mensen moeten de dualiteit in. Er is een persoonlijkheid nodig. Het leven is niet alleen maar ideaal. Het leven heeft prachtige kanten en het leven heeft pijnlijke kanten. De wond, de plek waar mensen ooit verwond zijn, dat is ook de plek waar later weer de mooiste bloemen bloeien. Maar ja, je moet het wel nemen. En de eerste beweging van alle mensen is om zo trouw te zijn aan hoe ze ooit dingen hebben geleerd, dat ze bepaalde stukken van zichzelf heel moeilijk leren kennen. Het avontuur van het leven is ook om de moed te hebben om wat je ontmoet in het leven, ook aan weerstand, tenminste te zien als iets waarvan jij moet leren, in plaats van te zeggen ‘als de ander nu maar wat verandert, dan was alles veel beter en makkelijker’. Mensen die moed hebben, krijgen een transparantie, dan komt er licht, komt er ruimte in een persoonlijkheid. Mensen willen zichzelf vaak onkwetsbaar maken, uit bescherming en uit blinde loyaliteit.”

Wie bewonder je en waarom?

“Mijn ouders. En een keuterboer uit het Friese dorpje Rijperkerk,  met niet meer dan lagere school. Hij heeft mij op een bepaalde manier teruggebracht in het leven. Er zijn veel mensen in mijn leven waarvan ik veel geleerd heb. Zo heb ik eindeloos naar de videobanden van Erickson gekeken. En wie belangrijk voor me geweest is, is …” Er volgen namen van mensen, vakmensen. Mensen met mooi gebruik van taal en met hun hart open.

Wibe is het hele gesprek beweeglijk op een rustige manier. Hij draait op zijn stoel, buigt voorover, leunt ver achterover en gaat dan weer rechtop zitten, een been over de leuning en er weer af. Tot het gesprek bijna ten einde loopt. Dan vertraagt alles, lengen de stiltes en komen de woorden langzamer, bedachtzamer en nog natuurlijker.

Wat is jouw grootste persoonlijke succes?

“Je moet me heel even tijd geven. Wat mijn grootste persoonlijke succes is…” De stroom van woorden stopt, Wibe is even in zichzelf. “Je moet weten, ik ben zo bang geweest om gek te worden. Waar ik het meest dankbaar voor ben, is dat ik zo’n diep contact voel van vrede met mijn vader, dat dat contact en die ontwikkeling zoveel heeft bijgedragen aan hoe ik nu in het leven sta. Daar heb ik vaak veel moed voor nodig gehad, veel mensen hebben me daarin erg gesteund, daar ben ik ontzettend dankbaar voor. En waar ik ook erg dankbaar voor ben, is dat Jannie en ik nog samen zijn. Het is een lange reis. Ook met zo’n opleidingsinstituut. Dat vind ik wel een succes. Ik vind het makkelijker om in dankbaarheid te spreken dan in succes.”

Wat zou jij mensen mee willen geven in het leven?

Een lange stilte volgt. “Wat ik ontzettend fijn vind, is dat wij mensen, waar we ook vandaan komen, het besef krijgen dat we deel zijn van een groter geheel waarin alles een plek heeft.” Lange stilte. “En dan zou ik nog veel liever willen dat mensen dat ontmoeten in mij dan dat ik ze dat meegeef.”

Wat wil je zelf nog heel graag in jouw leven doen?

Wibe blijft stil, begint met zachte stem een zin, glimlacht en is weer stil.
“Wat ik nog heel lang hoop te doen, is genieten, dat ik de tijd krijg om te genieten van onze kinderen en kleinkinderen, dat ik dat nog een tijd mag zien en wat ik heel graag zou willen, dat als de tijd komt dat ik niet meer actief betrokken ben bij Phoenix dat het de mensen hier goed gaat, dat zou ik nog wel graag mee willen maken. Op een bepaalde manier reken ik daar wel op maar ik hoop het ook mee te maken.” Wibe glimlacht. Het is alsof hij daar in gedachten al even is.

Comment Section

0 reacties op “In gesprek met Wibe Veenbaas

Plaats een reactie


*


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Binnenkort blader je hier door onze blog artikelen.